Ekspresowa S11 to kręgosłup północ–południe, który w najbliższych latach radykalnie skróci dojazd z wybrzeża Bałtyku do Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Po ukończeniu wszystkich fragmentów pokonanie 615-kilometrowej trasy z Kołobrzegu do węzła Piekary Śląskie ma zająć niewiele ponad pięć godzin, a kierowcy ominą ponad dwadzieścia miejscowości, w których dziś tworzą się korki. Inwestycja prowadzona przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) jest realizowana etapami: część odcinków jest już dostępna, kolejne są w budowie lub czekają na rozstrzygnięcie przetargów i decyzje administracyjne.

Korytarz północ–południe: fundamenty i liczby

S11 została zaprojektowana jako dwujezdniowa droga klasy „S” o prędkości projektowej 120 km/h. Łącznie ponad 560 km będzie posiadało statut ekspresówki, a pozostałe kilkadziesiąt kilometrów powstanie w ramach wspólnych przebiegów z innymi trasami szybkiego ruchu (m.in. S6 na Pomorzu i A2 w okolicach Poznania). Według najnowszego zestawienia GDDKiA:

– ok. 220 km jest już w ruchu; – blisko 127 km znajduje się w realizacji (prace budowlane bądź projektowo-budowlane); – niespełna 80 km czeka na wybór wykonawców w postępowaniach przetargowych; – ponad 190 km jest na etapie dokumentacji, uzyskiwania decyzji środowiskowych i koncepcji programowych.

Cały projekt obejmuje cztery województwa: zachodniopomorskie, wielkopolskie, opolskie i śląskie. Po stronie finansowej wykorzystuje się środki krajowe z Krajowego Funduszu Drogowego oraz fundusze unijne z perspektywy 2014–2020 i 2021–2027, ponieważ korytarz wpisuje się w sieć bazową TEN-T.

Oddane do użytku fragmenty

Kierowcy już dziś korzystają z kilkunastu oddzielnych segmentów S11, które łącznie tworzą ponad jedną trzecią docelowej trasy:

– Kołobrzeg – Koszalin (ok. 35 km, w ciągu S6); – Koszalin – Bobolice (ok. 48 km, otwarte w 2023 r.); – obwodnica Szczecinka (11 km); – węzeł Poznań Zachód – węzeł Poznań Krzesiny (ok. 16 km w ciągu A2); – krótkie odcinki na północ i południe od Poznania, usprawniające dojazd do miasta; – obwodnica Jarocina (11 km) wraz z węzłem Mieszków; – obwodnica Ostrowa Wielkopolskiego (25 km); – obwodnica Kępna (12 km); – obwodnica Olesna w woj. opolskim (25 km).

Dzięki tym odcinkom podroż z Kołobrzegu do Poznania skróciła się już o ponad godzinę w porównaniu z przebiegiem drogą krajową nr 11 sprzed dekady.

Budowy w toku i planowane terminy

Na kolejnych placach budów powstaje dziś niemal 130 km trasy. Kluczowe kontrakty to:

– Bobolice – Szczecinek (ok. 24 km); prace ziemne i mostowe, zakończenie przewidziano na III kwartał 2026 r.; – Oborniki – Poznań (ok. 22 km); realizacja w systemie „projektuj i buduj”, planowane oddanie w połowie 2028 r.; – Przygodzice – Ostrzeszów Północ (12,6 km) oraz Ostrzeszów Północ – Kępno Północ (18,6 km); obie umowy podpisane, roboty ruszą po wydaniu Zezwolenia na Realizację Inwestycji Drogowej (ZRID); – południowa obwodnica Kępna (4 km); ZRID uzyskany, koniec prac II połowa 2027 r.; – Kępno – Siemianice (12,5 km) i Siemianice – Gotartów (22,7 km); procedura ZRID zakończona, termin udostępnienia kierowcom to 2028 r.; – wlot od południa do obwodnicy Olesna (10,5 km); realizacja zsynchronizowana z opolskim fragmentem autostrady A1, planowane otwarcie 2028 r.

Wykonawcy raportują, że na znacznej części robót zaawansowanie mostowe przekroczyło już 40%, a wytwórnie mas bitumicznych osiągną gotowość produkcyjną w sezonie 2025, co pozwoli przyspieszyć układanie nawierzchni.

Przetargi i dokumentacja – co jeszcze przed nami

Do końca dekady mają ruszyć wszystkie brakujące odcinki. Obecnie w fazie przetargowej znajdują się m.in.:

– obwodnica Piły i Ujścia (ok. 25 km); – Ujście – Oborniki (ok. 32 km); – Gotartów – obwodnica Olesna (ok. 22 km).

Równolegle trwają prace studyjne nad najdłuższym brakującym ciągiem pomiędzy Szczecinkiem a Piłą. Trasa musi ominąć kilka obszarów Natura 2000, dlatego projektanci analizują alternatywne warianty korytarza i liczbę przejść dla zwierząt. Po uzyskaniu decyzji środowiskowej (plan 2025 r.) odcinek zostanie skierowany do przetargu z realizacją w latach 2027–2030.

Znaczenie S11 dla transportu, biznesu i środowiska

Nowa ekspresówka poprawi dostęp do portów w Kołobrzegu i w Porcie Centralnym w Gdańsku poprzez połączenie z drogą S6, a na południu zapewni szybki dojazd do węzła A1, otwierając korytarz w kierunku Czech i dalej do Austrii oraz Włoch. Według analiz Instytutu Transportu Samochodowego średni czas przejazdu ciężarówek na relacji Koszalin – Katowice skróci się o 85 minut, co przełoży się na spadek kosztów operacyjnych firm logistycznych o ponad 120 mln zł rocznie.

S11 odciąży także istniejące drogi krajowe nr 5 i 25, poprawiając bezpieczeństwo w małych miejscowościach, przez które obecnie przejeżdża nawet 20 tys. pojazdów na dobę. Przewidziano ponad sto przejść dla zwierząt, ekrany akustyczne w terenach zurbanizowanych oraz system zarządzania ruchem z tablicami zmiennej treści, umożliwiający informowanie o pogodzie czy zdarzeniach drogowych w czasie rzeczywistym.

W efekcie powstanie spójny szlak północ–południe o parametrach ekspresowych, spinający cztery województwa, dziewięć subregionalnych ośrodków miejskich i ponad trzy miliony mieszkańców. Przedsięwzięcie, choć rozłożone na lata, jest jednym z najważniejszych punktów Krajowego Programu Budowy Dróg, a tempo jego realizacji wskazuje, że pełna przejezdność korytarza jest realna przed końcem tej dekady.