Czy fotoradary robią zdjęcia od tyłu, czy tylko od przodu?
Co roku na polskich drogach notuje się kilkaset tysięcy przekroczeń prędkości wychwyconych przez automatyczne systemy nadzoru. Kierowcy wiedzą, że żółta skrzynka potrafi uwiecznić zbyt szybko jadący pojazd z przodu, ale nie wszyscy mają pewność, czy po minięciu masztu są już bezpieczni. Odpowiedź nie jest jednoznaczna, bo zależy od typu urządzenia, sposobu jego konfiguracji oraz przepisów, które regulują proces identyfikacji sprawcy wykroczenia.
Ile urządzeń mierzy prędkość w Polsce?
Według najnowszych zestawień Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym pod koniec 2025 r. sieć państwowych urządzeń liczyła 483 aktywne fotoradary stacjonarne, 72 instalacje do odcinkowego pomiaru średniej prędkości, 50 kamer monitorujących wjazd na skrzyżowanie przy czerwonym świetle oraz 5 zestawów kontrolujących przejazdy kolejowe. Dodatkowo funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego dysponują 38 pojazdami z mobilnymi radarami. Ta infrastruktura sprawia, że Polska znajduje się w europejskiej czołówce pod względem zagęszczenia urządzeń rejestrujących wykroczenia drogowe.
Jak działają różne typy fotoradarów
W masztach można spotkać kilka generacji sprzętu. Najstarsze, zmodernizowane Fotorapidy CF/CM korzystają z pojedynczej anteny radarowej. Nowocześniejsze systemy, takie jak MultaRadar CD czy TraffiStar SR390, opierają się na technologii dopplerowskiej o wąskim kącie wiązki, co pozwala precyzyjniej rozróżniać pasy ruchu. Jeszcze bardziej zaawansowane Mesta Fusion RN i hybrydowe TraffiStar SR520 łączą radar z pętlami indukcyjnymi umieszczonymi w nawierzchni, zapewniając jednoczesną kontrolę wielu pojazdów i automatyczną weryfikację kierunku jazdy. W samochodach ITD montowany jest przenośny miernik AD9C, który pozwala prowadzić pomiar zarówno z jadącego, jak i zaparkowanego auta inspekcji.
Większość tych konstrukcji potrafi pracować w trzech trybach: rejestrować zbliżające się pojazdy, fotografować te oddalające się lub działać dwukierunkowo. Zmiana ustawień wymaga jedynie przestawienia parametrów w oprogramowaniu i – w przypadku starszych modeli – obrócenia głowicy. Warunkiem jest odpowiednie usytuowanie słupa, tak aby obiektyw miał niezakłócony widok zarówno na pasy wlotowe, jak i wylotowe.
Dlaczego dominuje rejestracja od przodu?
Operatorzy CANARD najczęściej ustawiają urządzenia tak, by fotografowały nadjeżdżający samochód. Kluczowym argumentem jest łatwiejsza identyfikacja kierującego: zdjęcie twarzy obok tablicy rejestracyjnej przyspiesza postępowanie i ogranicza liczbę spraw, w których trzeba wzywać właściciela do wskazania sprawcy. Jeżeli na fotografii widać tylko tablicę, organ może nałożyć grzywnę za odmowę wskazania (do 8 000 zł), ale nie przyznaje punktów karnych. Dla służb oznacza to mniej skuteczne oddziaływanie prewencyjne, dlatego tryb przedni pozostaje ustawieniem domyślnym.
Kiedy radar fotografuje tył pojazdu?
Mimo preferencji dla ujęcia od przodu, pomiar tylny odgrywa ważną rolę w kilku sytuacjach. Po pierwsze, motocykle posiadają tablicę wyłącznie z tyłu, więc bez rejestracji tylnej uchylają się od odpowiedzialności. Po drugie, w lokalizacjach, gdzie maszt stoi między jezdniami lub przy pasie zieleni, tryb dwukierunkowy pozwala wykorzystać jeden zestaw sprzętu do kontrolowania obu stron drogi. Po trzecie, w krajach, w których obowiązuje zasada odpowiedzialności właściciela pojazdu (np. Francja, Holandia), brak wizerunku twarzy nie stanowi przeszkody w nałożeniu mandatu, dlatego radary coraz częściej pracują równocześnie w obu kierunkach. CANARD prowadzi pilotaże takiej konfiguracji, a pierwsze masztowe instalacje pracujące dwustronnie można już spotkać m.in. przy drogach ekspresowych i na odcinkach z dużym udziałem motocyklistów.
Co powinien wiedzieć kierowca?
Ze względów technicznych większość masztów jest w stanie sfotografować pojazd zarówno przed, jak i po minięciu słupa. Kierowca nie ma możliwości rozpoznania aktualnych ustawień urządzenia, dlatego najrozsądniejszym podejściem jest traktowanie każdego fotoradaru tak, jakby monitorował ruch dwukierunkowo.
