Wyprzedzanie na skrzyżowaniu to jeden z tych manewrów, które potrafią skrócić czas podróży, ale przy najmniejszym błędzie mogą opróżnić portfel i poważnie nadwyrężyć konto punktów karnych. Aby uniknąć kosztownych pomyłek, warto znać precyzyjne kryteria określone przez art. 24 ust. 7 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz ustaloną od 2022 r. taryfikację mandatów. Poniżej znajdują się kluczowe zasady, wyjątki i konsekwencje – ułożone w formie przejrzystego przewodnika dla kierowców.

Precyzyjny przepis: kiedy prawo pozwala na wyprzedzanie?

Art. 24 ust. 7 stanowi, że zasadniczo nie wolno wyprzedzać pojazdów silnikowych na skrzyżowaniach, chyba że zachodzi jeden z wyszczególnionych wyjątków. W praktyce oznacza to:

– Rondo (skrzyżowanie o ruchu okrężnym) – wyprzedzanie jest dozwolone, bo wszystkie pojazdy poruszają się w tym samym kierunku. – Skrzyżowanie z ruchem kierowanym (sygnalizacja świetlna, policjant, sygnalista kolejowy) – manewr jest dozwolony, o ile nie narusza innych zakazów, np. linii ciągłej. – Zwykłe skrzyżowanie bez sygnalizacji – obowiązuje zakaz dotyczący pojazdów silnikowych. Rower można wyprzedzić, pod warunkiem zachowania co najmniej jednego metra odstępu. – Skrzyżowanie dróg o dwóch oddzielonych pasach w każdym kierunku – gdy na jezdni wyznaczono oddzielne pasy ruchu, wyprzedzanie pojazdu poruszającego się tym samym kierunkiem na sąsiednim pasie nie jest traktowane jako naruszenie zakazu.

Ustawodawca rozróżnia ponadto trzy pokrewne pojęcia: omijanie (manewr wobec pojazdu unieruchomionego), wymijanie (przejeżdżanie obok pojazdu z naprzeciwka) oraz wyprzedzanie (pojazd jadący w tym samym kierunku). Mylenie tych pojęć bywa źródłem nieporozumień, zwłaszcza przy skrętach w lewo kierowcy pojazdu wyprzedzanego.

Intersekcyjne wyjątki: sytuacje, które mylą nawet doświadczonych kierowców

Wyprzedzanie pojazdu sygnalizującego zamiar skrętu w lewo jest dozwolone, jeśli odbywa się prawą stroną i bez wjeżdżania na pas ruchu przeciwnego. Kierowca musi jednak uwzględnić dwa mniej oczywiste ograniczenia:

– Trójkąt wizji na przejściu dla pieszych: wyprzedzanie tuż przed przejściem lub bezpośrednio za nim jest zabronione, niezależnie od typu skrzyżowania. – Tory tramwajowe biegnące przez środek jezdni: jeśli po obu stronach torowiska nie ma odrębnych pasów ruchu, wyprzedzanie tramwaju na skrzyżowaniu jest zakazane (wyjątek: pojazd szynowy stojący na przytorowej wysepce).

Szczególną uwagę trzeba zwrócić, gdy znak B-25 („zakaz wyprzedzania”) lub B-26 („zakaz wyprzedzania pojazdami silnikowymi”) zaczyna się przed skrzyżowaniem i kończy dopiero za nim. Znak może stać 30–50 m przed krzyżówką w obszarze zabudowanym, a w terenie niezabudowanym nawet 150 m wcześniej. Błąd w ocenie miejsca obowiązywania znaku kosztuje tyle samo, co naruszenie art. 24 ust. 7.

Mandaty, punkty i skutki uboczne

Od 1 stycznia 2022 r. minimalna kara za złamanie zakazu wyprzedzania na skrzyżowaniu wynosi 1000 zł oraz 10 punktów karnych. Recydywa w ciągu 24 miesięcy skutkuje podwojeniem kwoty do 2000 zł. Jeśli manewr spowoduje kolizję, policja może zakwalifikować go jako „rażące naruszenie zasad” i nałożyć mandat do 5000 zł lub skierować sprawę do sądu, gdzie grozi grzywna sięgająca 30 000 zł.

Punkty karne zachowują ważność przez 2 lata od daty opłacenia mandatu. Przekroczenie limitu 24 punktów (20 dla kierowcy z prawem jazdy krócej niż rok) oznacza obowiązkowe skierowanie na kurs reedukacyjny, a w skrajnych przypadkach – cofnięcie uprawnień. Dodatkowym kosztem bywa podwyżka składki OC; ubezpieczyciele coraz częściej korzystają z zapięć systemowych i doliczają zwyżkę za każde poważne wykroczenie widoczne w CEPiK.

Bezpieczna taktyka: planowanie manewru krok po kroku

1. Analiza oznakowania – jeszcze przed dojazdem do skrzyżowania upewnij się, czy nie widać znaków B-25/B-26, linii ciągłej lub dodatkowej tabliczki z odległością obowiązywania zakazu. 2. Ocena organizacji ruchu – sprawdź, czy skrzyżowanie jest sterowane światłami albo czy jest to rondo; jeśli tak, wyprzedzanie jest z zasady możliwe. 3. Zidentyfikowanie pasów – wyprzedzanie na dwupasmowej jezdni po wyznaczonym pasie w tym samym kierunku mieści się w granicach prawa, nawet bez sygnalizacji świetlnej. 4. Kontrola „martwych stref” – spójrz w lusterka i przez ramię; na skrzyżowaniach błyskawicznie pojawiają się piesi, rowerzyści i hulajnogi elektryczne. 5. Zachowanie rezerwy odległości – przy manewrze wobec roweru pozostaw minimum metr, a przy prędkościach powyżej 100 km/h zaleca się półtora metra. 6. Rezygnacja w razie wątpliwości – jeśli choć jeden z powyższych punktów nie jest spełniony, odpuść. Najdroższe w wyprzedzaniu nie jest paliwo, lecz mandat i utrata uprawnień.

Przestrzeganie tych sześciu kroków nie tylko chroni przed karą finansową, ale też zwiększa bezpieczeństwo własne i innych uczestników ruchu. W statystykach Komendy Głównej Policji wyprzedzanie na skrzyżowaniach należy do pięciu najczęstszych przyczyn kolizji miejskich; zapobiec im można, kierując się zasadą „najpierw przepis, potem pedał gazu”.