Prezydent podpisał zmiany w Kodeksie drogowym. Wyjaśniamy, co to oznacza dla kierowców

Znowelizowane przepisy drogowe, podpisane właśnie przez prezydenta, obejmują zarówno tradycyjne samochody, jak i jednoślady, urządzenia transportu osobistego, pojazdy elektryczne, a nawet kolumny wojskowe. Ustawodawca przekonuje, że pakiet zmian ma równocześnie poprawić bezpieczeństwo uczestników ruchu, złagodzić deficyt zawodowych kierowców oraz dostosować polskie regulacje do aktualnych wytycznych Unii Europejskiej. Większość nowych rozwiązań zacznie obowiązywać w ciągu trzech miesięcy od chwili opublikowania ustawy w Dzienniku Ustaw.

Kontekst i cele reformy

Ministerstwo Infrastruktury wskazuje, że inspiracją dla nowych przepisów były priorytety Strategii „Wizja Zero” oraz unijnej dyrektywy 2006/126/WE o prawach jazdy. W statystykach Europejskiego Obserwatorium Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego nadal widać nadreprezentację młodych kierowców w wypadkach śmiertelnych, a Międzynarodowa Unia Transportu Drogowego (IRU) ocenia niedobór zawodowych kierowców ciężarówek i autobusów w Polsce na kilkadziesiąt tysięcy wakatów. Ustawodawca stara się więc jednocześnie podnieść standard ochrony na drogach i zwiększyć atrakcyjność sektora transportowego.

Kluczowe zmiany dla zmotoryzowanych

• Nowe kryterium zatrzymania prawa jazdy – dokument zostanie odebrany na trzy miesiące, gdy kierowca przekroczy prędkość o ponad 50 km/h na drodze dwukierunkowej bez wydzielonej jezdni, również poza obszarem zabudowanym.

• Prawo jazdy kategorii B już od 17 lat – nastolatkowie będą mogli zdobyć uprawnienia za zgodą rodziców lub opiekunów, a do ukończenia 18. roku życia będą musieli prowadzić pod nadzorem „opiekuna technicznego”.

• Okres próbny w nowej formule – nadal trwa dwa lata, lecz liczba obowiązkowych szkoleń zostaje ograniczona, natomiast surowsze sankcje za recydywę prędkości obowiązują już po pierwszym wykroczeniu.

• Niższy wiek dla kierowców zawodowych – granicę obniżono do 18 lat dla kategorii D1 i D1+E oraz do 21 lat dla pełnych kategorii D i D+E, o ile kandydat ukończy kwalifikację wstępną przyspieszoną.

• Szybciej na polu i szosie – dopuszczalna prędkość ciągników rolniczych rośnie z 30 km/h do 40 km/h, co ma usprawnić logistykę w rolnictwie.

Nowe regulacje dla jednośladów i urządzeń osobistego transportu

• Kask obowiązkowy dla wszystkich dzieci i młodzieży do 16. roku życia, niezależnie czy jadą rowerem, hulajnogą elektryczną czy deskorolką z napędem.

• Zakaz samodzielnej jazdy hulajnogą elektryczną dla osób poniżej 13 lat poza strefą zamieszkania; wyjątkiem są przejazdy pod bezpośrednim nadzorem osoby dorosłej.

• Precyzyjne definicje urządzeń transportu osobistego – ustawodawca doprecyzowuje parametry techniczne (masa, prędkość konstrukcyjna, szerokość) i przypisuje im konkretne miejsca w infrastrukturze: drogi dla rowerów, pasy rowerowe lub jezdnię przy prędkości do 20 km/h.

• Cichsze, ale bezpieczne e-hulajnogi – producenci muszą wyposażyć pojazdy w sygnał dźwiękowy o natężeniu co najmniej 55 dB, a właściciele w oświetlenie aktywne po zmroku.

Usprawnienia dla służb, armii i elektromobilności

• Kolumny wojskowe do 10 pojazdów nie potrzebują już specjalnego zezwolenia dowódcy garnizonu na przejazd w ruchu publicznym, co przyspieszy szkolenia i ćwiczenia logistyczne.

• Karetki i pojazdy ratownictwa medycznego mogą legalnie korzystać z pasów autobusowych na obszarze całego kraju, co ma skrócić czasy dojazdów do pacjentów.

• Samochody elektryczne do 31 grudnia 2027 r. również zyskają tymczasową możliwość jazdy buspasami; rozwiązanie ma zachęcić kierowców do przechodzenia na napędy zeroemisyjne i wykorzystuje potencjał nieobciążonych jeszcze pasów w godzinach poza szczytem.

Terminy wdrożenia i obowiązki administracji

Większość zapisów zacznie obowiązywać po 90 dniach od publikacji ustawy, z wyjątkiem nowych zasad dotyczących ewidencji kierowców, które wymagają przebudowy systemu teleinformatycznego CEPiK i wejdą w życie po 12 miesiącach. Do tego czasu starostowie otrzymają nowe procedury cofania oraz przywracania uprawnień, a branżowe centra umiejętności zostaną włączone do państwowego systemu szkoleń kierowców zawodowych. Rząd przewiduje, że pełne wdrożenie przepisów pozwoli Polsce zbliżyć się do unijnych celów zmniejszenia liczby ofiar śmiertelnych na drogach o 50% do 2030 r.