Aż 4 513 944 wykroczeń drogowych odnotowanych w Polsce w 2025 r. oznacza wzrost o blisko 274 tys. naruszeń względem poprzedniego roku. Statystyki Komendy Głównej Policji pokazują jednak, że mimo rosnącej liczby kontroli i coraz wyższych kar kierowcy wciąż najczęściej przekraczają prędkość. Z tego tytułu wystawiono ponad 2,5 mln mandatów, co stanowi 65 proc. wszystkich sankcji. Tendencja ta utrzymuje się od lat i – jak wskazują eksperci ds. bezpieczeństwa ruchu – jest ściśle powiązana z kulturą jazdy, stanem infrastruktury oraz skutecznością egzekwowania przepisów.

Prędkość w roli głównej: skala, okoliczności i konsekwencje

Nadmierna szybkość odpowiada za największą liczbę mandatów oraz znaczną część najcięższych wypadków. W 2025 r. policja ujawniła 2 514 224 przypadki jazdy powyżej limitu, z czego 1 580 373 odnotowano w pobliżu przejść dla pieszych – miejsc szczególnie newralgicznych z perspektywy ochrony niechronionych uczestników ruchu. Według Europejskiej Rady Bezpieczeństwa Transportu ryzyko śmiertelnego potrącenia pieszego rośnie wykładniczo wraz z prędkością – przy 50 km/h jest pięciokrotnie wyższe niż przy 30 km/h. Nie dziwi więc, że polski ustawodawca koncentruje się na zaostrzeniu sankcji właśnie za rażące przekroczenia limitów, zwłaszcza w obszarze zabudowanym.

Pełna paleta drogowych przewinień: co poza prędkością?

Drugie miejsce w niechlubnym rankingu zajęło nieprawidłowe zatrzymanie lub postój – 182 035 przypadków. Dalej znalazły się niesprawne oświetlenie pojazdu (166 855), jazda bez zapiętych pasów przez kierującego (157 350) oraz brak wymaganych świateł w ruchu (102 222). Mniej liczne, lecz równie niebezpieczne, są czynności związane z nieustąpieniem pierwszeństwa innemu pojazdowi (47 692) i nieprawidłową zmianą pasa lub kierunku jazdy (55 031). Choć odsetek tych wykroczeń jest mniejszy, często prowadzą one do kolizji bocznych i zderzeń czołowych, które – według danych Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ – charakteryzują się jednymi z najwyższych wskaźników ciężkości obrażeń.

Trzeźwość za kierownicą, liczba wypadków i ofiar

W 2025 r. funkcjonariusze przeprowadzili 17,9 mln badań trzeźwości, czyli o 11,6 proc. więcej niż rok wcześniej. W ich wyniku ujawniono 95 262 kierujących pod wpływem alkoholu – wzrost o 3,18 proc. Szeroko zakrojone kontrole przyczyniły się jednak do poprawy bezpieczeństwa: całkowita liczba wypadków spadła o 2,4 proc. (do 21 000), a liczba ofiar śmiertelnych zmniejszyła się aż o 12,9 proc. (do 1 651). Mniej było również rannych (24 715, spadek o 0,3 proc.) i kolizji (389 610, minus 0,2 proc.). W ocenie analityków z Polskiego Obserwatorium Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego korelacja pomiędzy wzmożonymi badaniami trzeźwości a redukcją wypadków potwierdza skuteczność prewencji w tej dziedzinie.

Nowe przepisy i technologie w arsenale organów kontrolnych

Od 29 stycznia 2026 r. za skrajne przekroczenie prędkości połączone z innym poważnym naruszeniem – takim jak jazda pod wpływem alkoholu czy stworzenie zagrożenia życia – sądy mogą orzekać karę pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Dodatkowo od 3 marca 2026 r. utrata prawa jazdy na 3 miesiące obejmie kierowców przekraczających dozwoloną prędkość o ponad 50 km/h również poza obszarem zabudowanym na drogach jednojezdniowych dwukierunkowych. Zmiany te towarzyszą rozbudowie systemu automatycznego nadzoru nad ruchem: sieć fotoradarów i odcinkowych pomiarów prędkości – wsparta sztuczną inteligencją analizującą obraz z kamer – ma zostać powiększona o około 500 urządzeń do 2027 r. Eksperci zwracają uwagę, że połączenie surowszych sankcji z nieuchronnością wykrycia przewinienia stanowi obecnie najskuteczniejszą strategię ograniczania ryzyka na drogach.