470 000 mandatów, dolnośląski odcinek A4 i zaskakujący lider – to wcale nie BMW, lecz Volkswagen najczęściej trafia w obiektyw kamer mierzących średnią prędkość. Polska sieć odcinkowych pomiarów rozrosła się do rozmiarów, które jeszcze kilka lat temu wydawały się futurystyczne, a kierowcy coraz rzadziej mogą liczyć na „przeczekanie” tylko jednego fotoradaru.

Według danych Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego w minionym roku system wygenerował blisko pół miliona mandatów – o jedną czwartą więcej niż rok wcześniej. Dynamiczny przyrost jasno pokazuje, że urządzenia stały się nieodłączną częścią drogowej rzeczywistości i potężnym narzędziem do walki z nadmierną prędkością.

Na tle ogólnopolskich statystyk szczególnie wyróżnia się Dolny Śląsk – fragment autostrady A4 pomiędzy Kostomłotami a Kątami Wrocławskimi okazał się rekordowy pod względem liczby wykroczeń, rejestrując ponad 39 000 przypadków zbyt szybkiej jazdy. W niniejszym artykule przyglądamy się, jak działa sieć odcinkowych pomiarów, dlaczego niektóre regiony biją rekordy i które marki samochodów najczęściej „łapią” się na mandat.

Dolnośląski gorący fragment autostrady A4

Autostrada A4 od lat widnieje w statystykach jako jedna z najbardziej eksploatowanych arterii w Polsce, a jej dolnośląski odcinek ma wyjątkowo złą sławę. W ubiegłym roku urządzenia zamontowane pomiędzy Kostomłotami a Kątami Wrocławskimi wykryły średnio ponad 100 wykroczeń dziennie. Niewiele mniej, bo około 34 000 przypadków, odnotowano na sąsiedniej sekcji Kąty Wrocławskie – Pietrzykowice.

Tak wysoka liczba naruszeń to pochodna kilku czynników. Przede wszystkim trasa łączy intensywnie zurbanizowane rejony Dolnego Śląska z węzłami prowadzącymi do granicy z Niemcami, co oznacza stały ruch zarówno osobowy, jak i towarowy. Dodatkowo kierowcy wracający do ograniczeń prędkości po odcinkach drogi ekspresowej często nie zwalniają wystarczająco szybko przed kamerami ustawionymi na A4.

Dolnośląski rekord jest o tyle istotny, że przebija nawet Drogową Trasę Średnicową w Katowicach oraz fragment trasy S8 w okolicach Wyszkowa – dotychczasowych liderów niechlubnych rankingów. To pokazuje, że różnice regionalne mogą zmieniać się z roku na rok, w zależności od natężenia ruchu oraz działań służb odpowiadających za konfigurację systemu.

Rekordowy wzrost naruszeń w całej Polsce

Sieć odcinkowych pomiarów, zarządzana przez Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym (CANARD), liczy już ponad 110 aktywnych odcinków i obejmuje łącznie około 670 km dróg. W ostatnich dwunastu miesiącach urządzenia te zarejestrowały 470,5 tys. przypadków przekroczenia średniej prędkości – to wynik o 26 % wyższy niż rok wcześniej.

Wzrost liczby mandatów nie wynika wyłącznie z coraz szybszej jazdy kierowców. Istotnym czynnikiem jest sukcesywne przyłączanie do systemu nowych odcinków, zwłaszcza na przeciętych ruchem ekspresówkach i wylotówkach dużych miast. Dodatkowo, dzięki modernizacji oprogramowania, urządzenia szybciej identyfikują tablice rejestracyjne i przygotowują elektroniczną dokumentację potrzebną do wystawienia mandatu. Cały proces – od zarejestrowania wykroczenia do wysłania decyzji administracyjnej – skrócił się w niektórych województwach nawet do trzech tygodni.

Co ważne, mandat to dopiero początek konsekwencji. Jeśli przekroczenie prędkości przekracza 50 km/h, kierowca ryzykuje nie tylko wysoką grzywnę, lecz również utratę prawa jazdy na trzy miesiące. Z kolei recydywiści – osoby, które w ciągu dwóch lat powtórzą najpoważniejsze wykroczenia – podlegają podwójnym stawkom finansowym.

Jak działa pomiar średniej prędkości od kuchni

Odcinkowy pomiar prędkości różni się od klasycznych fotoradarów tym, że kontroluje kierowcę przez kilka lub kilkanaście kilometrów. Na początku i końcu sekcji zamontowane są kamery rejestrujące dokładny czas wjazdu oraz wyjazdu pojazdu. System komputerowy oblicza średnią prędkość na podstawie przejechanego dystansu i czasu. Jeśli wynik przekracza dopuszczalny limit, automatycznie generowane jest zdjęcie tablicy rejestracyjnej, a sprawa trafia do obsługi CANARD.

Technologia wykorzystywana w nowszych instalacjach pozwala na jednoczesny odczyt tablic z kilku pasów ruchu, identyfikację klasy pojazdu (osobowy, ciężarowy, autobus) oraz określenie maksymalnej dopuszczalnej prędkości przypisanej do danej kategorii. W praktyce oznacza to, że ciężarówka jadąca 88 km/h na drodze z ograniczeniem do 80 km/h zostanie zarejestrowana tak samo skutecznie jak samochód osobowy przekraczający limit o te 8 km/h.

System jest zintegrowany z bazą CEPiK, dlatego ustalenie danych właściciela pojazdu odbywa się bez udziału policji. W sytuacjach spornych – na przykład gdy zdjęcie nie jest wyraźne – inspektorzy mogą poprosić kierowcę o wskazanie osoby faktycznie prowadzącej pojazd. Odmowa udzielenia informacji skutkuje karą administracyjną nawet do 8 tys. zł.

Statystyka marek: Volkswagen przed Audi, BMW poza podium

Analiza kilkuset tysięcy wykroczeń pozwala stworzyć listę producentów, których logo najczęściej pojawia się w elektronicznych mandatach. Liderem okazał się Volkswagen z wynikiem około 6 000 naruszeń, tuż za nim uplasowało się Audi z 5,4 tys., natomiast trzecie miejsce przypadło Mercedesowi – 5,4 tys. wyłapanych przewinień. BMW, marka stereotypowo kojarzona z agresywną jazdą, zanotowała 5,1 tys. przypadków, lądując dopiero na czwartej pozycji.

Kolejne miejsca zajęły popularne na flotowym rynku Skoda, Ford i Opel. Dopiero za nimi pojawiają się Toyota, Renault oraz Volvo. Eksperci podkreślają, że ranking nie powinien być interpretowany jako dowód na lekkomyślność konkretnych marek; raczej odzwierciedla ich udział w krajowym parku samochodowym i specyfikę użytkowania. Auta firmowe, intensywnie eksploatowane w ruchu autostradowym, siłą rzeczy częściej pojawiają się na listach wykroczeń.

Ciekawostką są różnice w strukturze marek pomiędzy odcinkami miejskimi i poza­miejskimi. W centrach aglomeracji, gdzie dominują krótsze trasy służbowe, wyższą pozycję zajmuje Skoda i Toyota, natomiast na trasach tranzytowych nadal królują marki niemieckie.

Rozbudowa sieci i wyzwania na najbliższe lata

Inspekcja Transportu Drogowego już zapowiedziała, że do końca przyszłego roku chce uruchomić kolejnych 39 sekcji pomiarowych, z czego część ma pojawić się na nowych fragmentach dróg ekspresowych S6 i S19. Równolegle trwa modernizacja starszych urządzeń, obejmująca instalację kamer o wyższej rozdzielczości i łączność światłowodową, co zwiększy przepustowość systemu oraz skróci czas potrzebny na obróbkę materiału dowodowego.

Dla kierowców oznacza to, że strategia „zwolnię tuż przed radarem” przechodzi do historii. Odcinkowy pomiar wymusza utrzymanie przepisowej prędkości przez cały kontrolowany fragment, a rozbudowa sieci sprawi, że monitorowane odcinki będą się ze sobą łączyć, tworząc praktycznie nieprzerwaną strefę nadzoru. Przy rosnących karach finansowych i systemie recydywy punktowej, opłacalność zbyt szybkiej jazdy staje się coraz bardziej wątpliwa.

Polska nie jest wyjątkiem – podobne rozwiązania od lat funkcjonują w Austrii, Norwegii czy Wielkiej Brytanii, gdzie według tamtejszych instytutów drogowych odnotowano spadek liczby wypadków od 15 do 30%. na odcinkach z pomiarem średniej prędkości. Jeśli krajowa statystyka pójdzie w tym samym kierunku, kierowcy mogą zyskać bezpieczniejsze drogi, choć za cenę surowszej odpowiedzialności za każde naciśnięcie pedału gazu.