Około 230-kilometrowa ekspresówka S16 ma stać się główną osią transportową północno-wschodniej Polski, a w szczególności Warmii, Mazur i Podlasia. Obecnie użytkownikom służy zaledwie 41,7 km trasy, jednak uzyskana niedawno decyzja administracyjna dla kolejnego, 11,4-kilometrowego fragmentu Olsztyn Wschód – Barczewo oznacza, że już w 2026 r. kierowcy powinni pojechać nową jezdnią, a pełne zakończenie kontraktu przewidziano na III kwartał 2028 r.

S16 jest drogą kluczową zarówno dla komunikacji międzyregionalnej, jak i dla pobudzenia rozwoju gospodarczego obszarów o najniższej gęstości zaludnienia w kraju. Połączenie stolicy Warmii i Mazur z Mazurami, Podlasiem oraz docelowo z korytarzem Via Carpatia ma ograniczyć zjawisko wykluczenia transportowego, usprawnić przewozy towarów i skrócić czasy dojazdu mieszkańców do pracy, szkół i usług publicznych.

Decyzja ZRID i otwarcie placu budowy

Wojewoda warmińsko-mazurski wydał w październiku 2024 r. decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ZRID) dla odcinka Olsztyn Wschód – Barczewo. Dokument precyzyjnie wyznacza pas terenu pod drogę, zatwierdza projekt budowlany i uruchamia procedurę wywłaszczeniowo-odszkodowawczą. Zgodnie z polskim Prawem budowlanym ZRID zastępuje pozwolenie na budowę i pozwala przekazać nieruchomości wykonawcy niezwłocznie po jej uprawomocnieniu.

Równolegle wojewoda prowadzi postępowania ustalające rekompensaty dla właścicieli gruntów. Wartość odszkodowań wyliczają niezależni rzeczoznawcy majątkowi według stawek rynkowych, a środki wypłaci Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA).

Kontrakt z wykonawcą – nakłady finansowe i harmonogram

Inwestorem pozostaje GDDKiA, natomiast generalnym wykonawcą wybrano spółkę Budimex. Umowę podpisano 27 września 2024 r. na kwotę 507,4 mln zł brutto. Model „projektuj i buduj” przewiduje 10-miesięczne prace projektowe, po których ruszy faza robót ziemnych i mostowych. Harmonogram zakłada:

• udostępnienie ruchu jedną jezdnią do końca 2026 r., • zakończenie wszystkich prac wraz z urządzeniami bezpieczeństwa i systemem ITS w III kwartale 2028 r.

Finansowanie pochodzi z Krajowego Funduszu Drogowego, wspieranego wpływami z opłaty paliwowej oraz obligacjami gwarantowanymi przez Skarb Państwa. Część kosztów kwalifikuje się do refundacji ze środków UE w ramach polityki spójności 2021-2027.

Rozwiązania techniczne i układ węzłów

Projekt zakłada budowę drugiej jezdni równoległej do obecnej DK16 oraz podniesienie parametrów do pełnego standardu drogi ekspresowej: dwie jezdnie po dwa pasy ruchu o szerokości 3,5 m oraz pas awaryjny 2,5 m, z rezerwą terenu na ewentualne poszerzenie do 2 × 3 pasów. Prędkość projektowa wyniesie 120 km/h, a promienie łuków i pochylenia dobrano tak, aby zachować płynność ruchu nawet dla ciężkich zestawów 40-tonowych.

Na 11,4 km odcinka powstaną trzy węzły: Wójtowo (połączenie z drogą powiatową 1448 N), Łęgajny (dostęp do strefy aktywności gospodarczej gminy Barczewo) oraz Barczewo (kontynuacja w stronę istniejącej obwodnicy miasta). Dodatkowo przewidziano 13 km dróg serwisowych, trzy kładki dla pieszych i rowerzystów oraz dwa Miejsca Obsługi Podróżnych kategorii MOP-I.

Ekologia i gospodarka obiegu zamkniętego na placu budowy

Region Warmii i Mazur charakteryzuje się wysoką lesistością i licznymi korytarzami migracji zwierząt. Z tego względu projektanci ujęli dwa przejścia górne dla dużych ssaków, pięć przepustów z funkcją przejścia dla płazów oraz ekrany akustyczne w sąsiedztwie zabudowy. Wody opadowe trafią do systemu retencyjno-filtracyjnego z separatorami ropopochodnych, co ograniczy ryzyko zanieczyszczenia jezior i torfowisk.

Zgodnie z założeniami zrównoważonego budownictwa minimum 80 tys. t destruktu asfaltowego pozyskanego z rozbiórki starej nawierzchni zostanie zmielone i wykorzystane do warstw podbudowy. Takie rozwiązanie zmniejsza emisję CO₂ nawet o 30% w porównaniu z wykorzystaniem kruszyw pierwotnych.

Znaczenie trasy S16 dla regionu i kolejne etapy

S16 wraz z planowaną S19 (Via Carpatia) oraz istniejącą S7 stworzy spójny układ drogowy łączący porty Bałtyku z południem Europy. Po uruchomieniu odcinka Barczewo – Biskupiec, którego budowa rozpoczęła się na wiosnę 2024 r., łączna długość ekspresówki w województwie warmińsko-mazurskim przekroczy 70 km. Trwają również prace przygotowawcze do modernizacji trudnego fragmentu Mrągowo – Ełk, gdzie obecnie na 50-kilometrowej trasie występuje ponad 200 łuków poziomych ograniczających prędkość do 60 km/h.

GDDKiA szacuje, że po ukończeniu całego korytarza średni czas przejazdu z Olsztyna do Ełku skróci się z dzisiejszych 1 h 50 min do około 65 min, a natężenie ruchu tranzytowego w centrach mniejszych miejscowości spadnie nawet o 60%. Dalsze etapy, w tym przedłużenie trasy w stronę Białegostoku, znajdują się na etapie Studium Techniczno-Ekonomiczno-Środowiskowego.

Równolegle z kolejnymi decyzjami ZRID będą otwierane procedury wyceny i wypłaty odszkodowań. Według danych GDDKiA wartość nieruchomości przejmowanych pod przyszłe odcinki S16 może przekroczyć w skali całego projektu 500 mln zł, co oznacza jedną z największych operacji wykupu gruntów w regionie od czasu budowy obwodnicy Olsztyna.