Świętokrzyskie przeznacza ponad 600 mln zł z najnowszej puli funduszy unijnych na projekt, którego wspólnym mianownikiem jest wzrost odporności regionu na kryzysy – zarówno militarne, jak i cywilne. Pakiet składa się z modernizacji szpitali, wzmocnienia przemysłu obronnego, przebudowy lotniska w Masłowie oraz powstania wielofunkcyjnego, podziemnego parkingu w centrum Kielc, który w razie zagrożenia będzie mógł służyć jako schron dla ludności.

Europejskie środki przesunięte na bezpieczeństwo publiczne

Komitet Monitorujący programu „Fundusze Europejskie dla Świętokrzyskiego 2021–2027” zgodził się, by ponad 10 proc. jego budżetu skierować na projekty poprawiające bezpieczeństwo. Zgoda Komisji Europejskiej otworzyła drogę do rozdysponowania 616 mln zł w pięciu latach. Decyzja wpisuje się w unijną strategię zwiększania odporności infrastruktury krytycznej, przyjętą po wybuchu wojny w Ukrainie oraz publikacji dyrektywy CER (Critical Entities Resilience). Dla regionu oznacza to możliwość sfinansowania inwestycji, które wcześniej musiałyby konkurować o środki krajowe.

Największym beneficjentem jest sektor ochrony zdrowia: 300 mln zł trafi do szpitali m.in. w Kielcach, Sandomierzu, Skarżysku-Kamiennej i Ostrowcu Świętokrzyskim. Zostaną zmodernizowane oddziały ratunkowe, zakupione systemy do telemedycyny i stworzone awaryjne magazyny energii. Kolejne 220 mln zł przeznaczono na wsparcie firm zbrojeniowych – głównie przedsiębiorstwa z grupy Polskiej Grupy Zbrojeniowej, zlokalizowane w Skarżysku i Stąporkowie. 54 mln zł zasili programy zapewnienia wody pitnej w kryzysie i szkolenia z pierwszej pomocy w szkołach.

Podziemny parking – hybryda mobilności i ochrony cywilnej

Najbardziej nietuzinkowy projekt to dwukondygnacyjny parking pod Placem Wolności w Kielcach, planowany na około 250 miejsc postojowych. W trybie codziennym ma odciążyć zatłoczone śródmieście, natomiast w sytuacji zagrożenia – dzięki wzmocnionej konstrukcji, zapasowym agregatom i systemowi filtrowentylacji – będzie pełnił rolę tymczasowego schronu dla kilkuset osób. Inwestycja wyceniana jest na 60 mln zł, a samorząd rozważa dwa modele finansowania: połowę kosztów pokryje dotacja przy możliwości pobierania opłat parkingowych albo do 95 proc. pokryje UE, pod warunkiem bezpłatnego użytkowania przez pierwszych pięć lat. Takie rozwiązanie wpisuje się w ogólnopolską koncepcję „schronów dual-use”, promowaną przez Rządowe Centrum Bezpieczeństwa po analizie słabości obiektów z lat 50.

Projekt konsultowano z Państwową Strażą Pożarną oraz Wojskowym Instytutem Technicznym Uzbrojenia. Wymogi obejmują m.in. instalację zapasowych źródeł wody, hermetyczne bramy oraz układ komunikacji wewnętrznej pozwalający na szybkie przekształcenie parkingu w przestrzeń ewakuacyjną. Według szacunków magistratu czas przejścia z trybu „cywilnego” na tryb „schronowy” nie przekroczy 90 minut.

Lotnisko Masłów – regionalny hub ratunkowy

Masłów, niewielkie lotnisko oddalone o niespełna 10 km od Kielc, otrzyma 40 mln zł na wydłużenie i wzmocnienie pasa startowego, budowę nowej wieży kontroli lotów oraz hangarów na śmigłowce medyczne. Obiekt zostanie włączony do Sieci Lotnisk Wsparcia Operacyjnego, współtworzonej przez Ministerstwo Infrastruktury i Lotnicze Pogotowie Ratunkowe. Po modernizacji lotnisko będzie zdolne przyjąć samoloty transportowe klasy C-130 Hercules z pomocą humanitarną lub sprzętem wojskowym. Planowana jest także powierzchnia magazynowa dla Państwowego Magazynu Rezerw Strategicznych, co skróci czas dostarczania medykamentów do lokalnych szpitali z kilku godzin do kilkudziesięciu minut.

Inwestycje w szpitale i przemysł obronny

Zgodnie z analizą wojewody świętokrzyskiego w regionie brakuje minimum 120 łóżek intensywnej terapii. Środki unijne umożliwią rozbudowę OIOM-ów, zakup respiratorów wysokoprzepływowych i budowę zapasowych instalacji tlenowych. Każda placówka zostanie także wyposażona w system zarządzania zdarzeniami masowymi, zintegrowany z wojewódzkim centrum dyspozytorskim.

Przedsiębiorstwa zbrojeniowe otrzymają granty inwestycyjne i pożyczki obrotowe. Największy projekt dotyczy budowy nowej linii produkcyjnej do wytwarzania amunicji precyzyjnej średniego kalibru, co pozwoli firmie zwiększyć zdolności eksportowe i włączyć się w łańcuch dostaw dla europejskich programów wspólnych zamówień obronnych (EDIRPA). Wsparcie obejmie również prace badawczo-rozwojowe nad naprowadzaną amunicją artyleryjską i rakietami klasy powietrze-ziemia krótkiego zasięgu.

Edukacja i zasoby na czas kryzysu

Ostatni filar pakietu to 54 mln zł na projekty miękkie. W każdej gminie powstanie punkt dystrybucji wody pitnej z podziemnymi zbiornikami i mobilnymi stacjami filtracji. Ponadto szkoły podstawowe i ponadpodstawowe zostaną objęte programem edukacji w zakresie pierwszej pomocy, obsługi dronów ratowniczych i komunikacji w sieciach krótkofalowych. Celem jest zbudowanie rezerwy 5 tysięcy przeszkolonych wolontariuszy do 2027 r., którzy będą mogli wesprzeć służby zawodowe w sytuacjach masowych zdarzeń.